UNIVERZITET U TUZLI
TEHNOLOŠKI FAKULTET
Tuzla, 02.04.2026. godine
Na osnovu člana 18. Pravilnika o završnom magistarskom radu na II ciklusu studija Univerziteta u Tuzli, Tehnološki fakultet
OBJAVLJUJE
Amela Spahić, bachelor-inženjer agronomije, će javno braniti završni magistarski rad na II ciklusu studija pod naslovom: „Određivanje stepena kontaminacije poljoprivrednog zemljišta i biljaka teškim metalima i policikličkim aromatskim ugljikovodicima u plavnom području donjeg toka rijeke Spreče“ na Tehnološkom fakultetu Univerziteta u Tuzli, 10.04.2026. godine u 11:00 sati, pred Komisijom u sastavu:
- Dr. sc. Abdel Đozić, redovni profesor
uža naučna oblast “Inženjerstvo zaštite okoline i zaštite na radu”
Tehnološki fakultet Univerziteta u Tuzli, predsjednik
- Dr. sc. Vahida Selimbašić, redovni profesor
uža naučna oblast “Inženjerstvo zaštite okoline i zaštite na radu”
Tehnološki fakultet Univerziteta u Tuzli,član
- Dr. sc. Mirnesa Čorbić, vanredni profesor
uža naučna oblast “Inženjerstvo zaštite okoline i zaštite na radu”
Tehnološki fakultet Univerziteta u Tuzli,član.
Pristup javnosti je slobodan.
Završni magistarski rad može se pogledati u Sekretarijatu Tehnološkog fakulteta Univerziteta u Tuzli radnim danom od 08:00 do 16:00 sati.
REZIME RADA
Intenzivnim razvojem poljoprivrede i urbanizacije dolazi do pretjerane emisije teških metala i organskih polutanata u okoliš koji zbog svojih svojstava bioakumulacije mogu imati negativan uticaj na sve sastavnice okoliša. Prodiranje i akumuliranje teških metala i organskih polutanata ima ozbiljne posljedice za različita područja ljudskih potreba i djelatnosti kao što su korištenje tla u poljoprivredi i vodosnabdijevanju.
Poplave u donjem toku rijeke Spreče doprinose unošenju i raspodjeli neorganskih i organskih zagađujućih materija u zemljištu, nastalih prirodnim procesima i antropogenim djelovanjem. Povećan stepen kontaminiranosti tla iznad graničnih vrijednosti predstavlja rizik za ulazak zagađivača u prehrambeni lanac i ugrožavanje ljudskog zdravlja, posebno kroz akumulaciju toksičnih materija u poljoprivrednim kulturama.
U okviru ovog rada istražena je prisutnost i raspodjela pojedinih teških metala i policikličkih aromatskih ugljikovodika u uzorcima tla i biljaka u plavnim područjima donjeg toka rijeke Spreče. Takođe, određen je i stepena kontaminacije poljoprivrednog zemljišta teškim metalima.
Uzorkovanje tla i biljaka izvršeno je na sedam mjernih mjesta (lokaliteta) raspoređenih dužinom donjeg toka rijeke Spreče. U uzorcima tla i biljaka pri različitim dubinama tla određene su koncentracije teških metala (olova (Pb), kadmija (Cd), cinka (Zn), kobalta (Co), bakra (Cu), hroma (Cr), nikla (Ni), žive (Hg) i arsena (As)) kao i prisustvo policikličkih aromatskih ugljikovodika (PAH).
Na ispitivanom lokalitetu 1 tlo je onečišćeno niklom, kadmijem i živom te PAH-ovima. Takođe ispitivani i biljni materijal je pokazao povećane ove vrijednosti u korijenu kukuruza. Tlo na ispitivanom lokalitetu 2 je onečišćeno niklom, hromom, živom te PAH-ovima. Na ispitivanom lokalitetu 3 tlo je onečišćeno niklom i hromom, te PAH-ovima. Tlo na ispitivanom lokalitetu 4 je onečišćeno niklom i hromom. Na ispitivanom lokalitetu 5 tlo je onečišćeno niklom, hromom i kadmijem. Povećane vrijednosti su prisutne i u korijenu kukuruza, a zabilježen je i povećan ukupni sadržaj PAH-ova. Tlo na ispitivanom lokalitetu 6 onečišćeno je niklom i hromom. Povećane vrijednosti su prisutne i u korijenu kukuruza. Na ispitivanom lokalitetu 7 tlo je onečišćeno niklom, hromom i PAH-ovima.
Prema izračunatom stepenu zagađenosti na svim ispitivanim lokalitetima zemljište je kontaminirano sa jednim ili više teških metala te je potrebno provesti cjelovite mjere sanacije i rekultivacije uz zabranu uzgoja biljaka za humanu i animalnu upotrebu. Shodno tome, u radu su date preporuke mjera prevencije i sanacije istraživanog područja.
Ključne riječi: rijeka Spreča, poplave, teški metali, policiklički aromatski ugljikovodici, poljoprivredno zemljište, zagađenje okoliša, fitoakumulacija.