UNIVERZITET U TUZLI
PRIRODNO-MATEMATIČKI FAKULTET
Tuzla, 25.05.2026. godina
Na osnovu člana 17. Pravilnika o završnom magistarskom radu na II ciklusu studija Univerziteta u Tuzli, Sekretarijat Univerziteta
O B J A V L J U J E
Hana Imamović, bachelor biologije javno će braniti završni magistarski rad, pod naslovom
„Molekularno-genetičke informacije o laktazno perzistentnim fenotipovima u humanoj populaciji sjeveroistočne Bosne: primjer polimorfizma jednog nukleotida C/T-13910 (rs4988235) gena laktaze (LCT)“
u utorak 02.06.2026. godine u Sali za sjednice Prirodno-matematičkog fakulteta Univerziteta u Tuzli, sa početkom u 10 sati pred Komisijom u sastavu:
- dr sci. Vesna Hadžiavdić, redovni profesor, predsjednik, Uža naučna oblast: Genetika, biologija ćelije i mikrobiologija, Prirodno-matematički fakultet, Univerzitet u Tuzli
- dr sci. Adisa Ahmić, redovni profesor, mentor i član, Uža naučna oblast: Genetika, biologija ćelije i mikrobiologija, Prirodno-matematički fakultet, Univerzitet u Tuzli
- dr sci. Aldijana Avdić, vanredni profesor, član, Uža naučna oblast: Genetika, biologija ćelije i mikrobiologija, Prirodno-matematički fakultet, Univerzitet u Tuzli
Za zamjenika jednog od članova Komisije imenuje se dr.sci. Amela Hercegovac, redovni profesor za užu naučnu oblast „Genetika, biologija ćelije i mikrobiologija“ Prirodno-matematičkog fakulteta Univerziteta u Tuzli.
Pristup javnosti je slobodan.
Magistarski rad se može pogledati u Sekretarijatu Prirodno-matematičkog fakulteta Univerziteta u Tuzli, radnim danom od 8,00 do 16,00 sati.
REZIME
Istraživanje polimorfnosti LCT gena laktaze,povezanog s laktaznom perzistencijom (LP),sprovedeno je uzorku 88 ispitanikau populaciji sjeveroistočne Bosne i Hercegovine. Molekularno-genetička analiza polimorfizama jednog nukleotida C/T-13910(rs4988235)LCT gena obuhvatila je ekstrakciju genomske DNK, amplifikaciju odgovarajućih fragmenata regulacijske regije MCM6gena, PCR-RFLP genotipizaciju, determinaciju alelnih i genotipskih varijanti, te populacijsko-genetičku analizu.
Analizom je identifikovana evropska varijanta polimorfizma C/T-13910sa pripadajuća tri genotipa: CC=homozigotno laktazno neperzistentni (40% ispitanika); CT = heterozigotni laktazno perzistentni (59%) i TT = homozigotno laktazno perzistentni (1%). U cilju sagledavanja stepena genetičkih razlika među spolovima, uočena jedominacija laktozno-peristentnih osoba kod oba spola. Dominacija heterozigotnog genotipa CT (srednji nivo ekspresije laktaze) i rijetkog homozigota TT (potpuni nivo ekspresije laktaze), te dobivene negativne vrijednosti fiksacijskog indeksa sugerišu na selektivni uticaj i adaptaciju u očuvanju fleksibilnosti varenja laktoze na području sjeveroistočne Bosne.Dobiveni rezultati potvrđuju adaptivnu ulogu LCT-13910C/T polimorfizma u digestiji laktoze i reflektuju evolucijsku i kulturnu prilagodbu stanovništva ove regije. Rezultati idu u prilog hipotezi koevolucijske genske kulture, gdje selektivno širenje korisnih varijanti gena dovodi i do brzog porasta učestalosti alela i genotipova za perzistenciju laktaze u poljoprivrednim/stočarskim populacijama. Ovi rezultati uključuju i značaj historijskih utjecaja stočarstva i konzumacije mliječnih proizvoda u regiji sjeveroistočne Bosne.Na osnovu distribucijegenotipskih varijanti laktazne perzistencije,analizirana populacijase nalazi u intermedijarnom položajusa učestalošću perzistentnih fenotipova koja je viša od one u južnim populacija Evrope, a niža odone u populacijamasjevernih i centralnih dijelova evropskog kontinenta.Uočena genetička diferencijacija između bosanskohercegovačke populacije i promatranih evropskih populacija upućuje na regionalnu diferencijaciju i specifične obrasce adaptacije unutar evropskog kontinenta, povezanih s lokalnom historijom, prehrambenim navikama i migracijama.
Dobiveni rezultati ne samo da potvrđuju postojanje selekcionog uticaja na LCT lokus, već i doprinose razumijevanju genetičke strukture populacije u kontekstu sposobnosti digestije laktoze na ovom području, dajući temeljene podatke za buduće nutrigenetičke, evolucione i epigenetičke studije.