UNIVERZITET U TUZLI
FILOZOFSKI FAKULTET
O B A V I J E S T
Maida Šljivić Mahovkić, javno će braniti završni magistarski rad pod nazivom: “Teorija realizma u međunarodnim odnosima: Politička misao Johna J. Mearsheimera”. Javna odbrana završnog magistarskog rada obavit će se 17.04.2026. godine u 14:00 sati na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Tuzli, pred Komisijom u sastavu:
- Dr. sc. Izet Hadžić, vanredni profesor, izabran na užu naučnu oblast Politologija na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Tuzli,
- Dr. sc. Anes Makul, docent, izabran na užu naučnu oblast Politologija na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Tuzli,
- Dr. sc. Amir Karić, redovni profesor, izabran na užu naučnu oblast Državno i međunarodno javno pravo na Pravnom fakultetu Univerziteta u Tuzli.
Rezervni član Komisije: dr.sc. Nedžma Džananović Miraščija, redovni profesor za oblast Politologija na Fakultetu političkih nauka Univerziteta u Sarajevu što je ekvivalentan izboru na užoj naučnoj oblasti “Politologija” na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Tuzli.
Pristup javnosti je slobodan. Magistarski rad se može pogledati u Sekretarijatu Filozofskog fakulteta Univerziteta u Tuzli radnim danom od 08 do 14 sati.
REZIME RADA
Završni magistarski rad pod naslovom „Teorija realizma u međunarodnim odnosima: Politička misao Johna J. Mearsheimera“ bavi se temeljnim postulatima teorije ofanzivnog realizma i njegove efikasnosti u objašnjenju aktuelnih svjetskih političkih pitanja, posebno kada je riječ o ponašanju država u anarhičnom međunarodnom sistemu, sa fokusom na ulogu moći i preživljavanja. U prvom dijelu, rad uvodi u teorijske postulate realizma i poređenja sa uticajnim teorijama međunarodnih odnosa – liberalizmom i konsturktivizmom. U metodološkom smislu, istraživanje se temelji na hipotezi da Mearsheimerova teorija pruža precizniji uvid u ratove u Ukrajini i Palestini u poređenju sa teorijama liberalizma i konstruktivizma, koristeći pri tome analizu sadržaja, povijesnu i komparativnu metodu kako bi se potvrdila prethodno postavljena hipoteza. Nadalje, u radu je najprisutniji element moći odnosno analizirana je uloga moći i različiti oblici moći u međunarodnim političkim odnosima. Detaljno je razrađen koncept moći, koju Mearsheimer dijeli na latentnu (ekonomija, demografija) i vojnu moć. Naglasak je na vojnoj sili kao „ultima ratio“ međunarodne politike, te da države koriste strategije ravnoteže moći, poput odvraćanja i balansiranja kako bi se održale na međunarodnoj političkoj sceni. Rad sadrži i studiju slučaja, koja predstavlja primjer primjene i prepoznavanja teorije realizma na aktuelnim političkim primjerima. Obrađena su dva slučaja – agresija na Ukrajinu i zločini u Palestini. Sukob u Ukrajini interpretira se kroz prizmu širenja NATO-a, što je Rusija percipirala kao sigurnosnu dilemu, uzvraćajući agresijom radi očuvanja geopolitičkog prostora. Slučaj Gaze (Palestina) koristi se za kritiku međunarodnih institucija, koje Mearsheimer naziva „lažnim obećanjem“. Rad ističe njihovu neefikasnost i paralizu pred interesima velikih sila, posebno kroz veto sistem glasanja u Vijeću sigurnosti UN-a. Poseban fokus stavljen je na uticaj izraelskog lobija (AIPAC) na vanjsku politiku SAD-a, dokazujući pri tome da lobiranje može oblikovati vanjskopolitičku paradigmu države, ponekad i na štetu njenih vlastitih nacionalnih interesa. U posljednjem dijelu, predstavljeni su kritičari koji se suprotstavljaju teorijskim koncepcijama Johna J. Mearsheimera. Iako kritičari poput Josepha Nyea ili Marthe Finnemore ističu važnost meke moći, normi i identiteta, rad zaključuje da u današnjem multipolarnom svijetu Mearsheimerova teorija ostaje ključna za razumijevanje surove stvarnosti međunarodnih odnosa i razloga zašto se države naoružavaju. U konačnici, provedenim istraživanjem i ovim završnim magistarskim radom potvrđeno je da su međunarodne institucije zanemarive u odnosu na moć velikih država te da nacionalni interes ostaje glavni pokretač na međunarodnoj političkoj sceni.